السيد جعفر مرتضى العاملي ( مترجم : محمد سپهرى )
172
الصحيح من سيرة النبى الاعظم ( ص ) ( ترجمه وتلخيص ) ( سيرت جاودانه ) ( فارسي )
اطمينان عرب جاهلى به عدم مسئوليت در قبال كارهاى خود بازمىگردد . او مطمئن است كه در هر حال ، مظلوم باشد يا ظالم ، از سوى قبيله يارى خواهد شد . علاوه بر اين زندگى باديهنشينى ، جنگ ناگهانى و عمليات تروريستى ثار و ديگر خطرهايى كه به طور مداوم عرب جاهلى را تهديد مىكرد ، مستلزم سرعت اقدام و اجراى فورى بود . هنگامى كه احساس عدم مسئوليت نيز به اين مسأله افزوده شود ، بىباك و اقدام جسورانه را بىترديد ، ويژگى ممتاز و حاكم بر كارهاى عرب بيابانگرد مىسازد . بر همين اساس كمتر فرد بردبارى در ميان آنان پيدا مىشود كه در مقابل حوادث خويشتندارى كند ، مگر برخى از افراد مسن ، يا بلند همّتان يا ترسوها كه مىخواهند شكستهاى خود را با بردبارى و خويشتندارى پوشش دهند . ه . غرور و عزّت سخن از اين صفات ، و خصلتهايى چون : اعتماد به نفس ، آزادگى ، قدرت اراده ، فصاحت و قدرت بيان ، تفاوت چندانى با بحث از صفات پيش گفته ندارد . اين خصلتها هم با ملاحظه اهداف و انگيزهها شايسته مدح يا سزاوار مذمّت است . علاوه بر آنچه گذشت ، منشأ اين صفات ، گريز از پذيرش حكومت مركزى است كه مىكوشد به هر طريقى شده بر مردم عرب جاهلى سلطه پيدا كند و خود را بر آنان تحميل كند . و . وفاى به عهد اين يك خصلت پسنديده است ، مگر اينكه پيمان به زيان جامعه باشد . طبع زندگى باديهنشينى ، اين خصلت را بر مردم عرب جاهلى تحميل كرد . سرچشمهء پيمان حلف الفضول كه برترين و شريفترين پيمان عرب جاهلى است ؛ در حقيقت بنى هاشم بودند . همين طور است پيمان عبد المطلب با خزاعه . از اين رو نبايد از اين دو در خلقيات عرب جاهلى سخن گفت .